Hanau 'E'epe was de naam van de tweede groep kolonisten die Paaseiland bereikte. Ze bestaan alleen in legenden, omdat ze naar verluidt op één na allemaal werden gedood door hun rivalen, de Hanau Momoko.
Volgens de legenden hadden de Hanau 'E'epe de gewoonte hun oorlellen te verlengen. Toen in de 18e eeuw de eerste Europeanen kwamen, bestond deze traditie nog steeds, wat erop wijst dat de Hanau Momoko haar hadden overgenomen.
Omdat de naam van de eerste golf kolonisten, de Hanau Momoko, erop wijst dat ze lang waren, zou dat betekenen dat de Hanau 'E'epe kleiner waren dan de Hanau Momoko.
De betekenis van Hanau 'E'epe
Er zijn twee mogelijke vertalingen van Hanau 'E'epe:
- 'E'epe betekent als onvervoegd woord in het Rapa Nui gedrongen of breed. Een mogelijke vertaling van Hanau 'E'epe is dus gedrongen mensen, omdat ze niet zo lang waren als de Hanau Momoko.
- In Polynesische talen zoals het Rapa Nui worden delen van woorden herhaald als het om meerdere personen gaat. Een voorbeeld is moko (hagedis), dat in Hanau Momoko verandert in momoko, wat hagedismensen betekent. In het Rapa Nui betekent het woord 'epe oorlel, en volgens de Rapa Nui-grammatica zou het volkomen correct zijn om dit woord op dezelfde manier te herhalen tot 'e'epe als het om meerdere personen gaat. Hanau 'E'epe zou dan oorlelmensen betekenen.
Afgaande op wat de legenden over de Hanau 'E'epe vertellen, zijn beide vertalingen volkomen logisch. Misschien kreeg de tweede groep kolonisten haar naam zelfs met beide betekenissen in gedachten.
Waar kwamen de Hanau 'E'epe vandaan?
Volgens de legenden hadden de Hanau 'E'epe een andere lichaamsbouw, taal en andere tradities (het verlengen van de oorlellen) dan de Hanau Momoko, wat erop wijst dat ze geen Polynesiërs waren. Een mogelijke herkomst is het continent dat nu Latijns-Amerika heet, waarvan de oorspronkelijke bewoners kleiner zijn dan Polynesiërs en beslist een andere cultuur hadden.
De enige niet-Polynesische beschaving in de buurt die ver genoeg ontwikkeld was voor een tocht de Stille Oceaan op, was die van het Incarijk.
Er bestaat een Inca-legende over een van hun koningen die de Stille Oceaan op voer. Dat deze Inca's dezelfden zouden zijn als de Hanau 'E'epe, is in verschillende opzichten logisch:
- Inca's van hogere rang verlengden hun oorlellen, net als de Hanau 'E'epe.
- De Inca's waren kleiner dan Polynesiërs en spraken een andere taal.
- Het Incarijk bestond in dezelfde tijd als het moai-tijdperk op Rapa Nui.
- De Hanau 'E'epe wilden de Hanau Momoko tot slaaf maken en het land overnemen, wat nogal
koninklijk
gedrag lijkt, zeker voor een koning uit een groot rijk.
Daarnaast vertoont het monument Ahu Tahira in Vinapu overeenkomsten met het metselwerk van de Inca's. De Rapa Nui waren briljante beeldenmakers, maar hun stenen muren waren meestal niet meer dan functioneel. Ze kozen stenen uit die op elkaar leken te passen en lieten de natuurlijke vorm van de steen intact. Er bestaan wel een paar ahu met stenen die bewerkt zijn om beter te passen (bijvoorbeeld bij Ahu Tepeu). Toch kwam geen enkele stenen muur op Rapa Nui ooit in de buurt van de perfecte bouwkunst van Ahu Tahira, wat erop wijst dat het platform niet door hetzelfde volk is gebouwd. Logischerwijs zouden de Inca's niet de meesterbeeldhouwers van Machu Picchu (de koninklijke Inca-stad) op avontuur over zee sturen, maar mensen uit dezelfde cultuur hadden vast genoeg gezien om enkele technieken van thuis toe te passen.