De Rapa Nui-taal

De voorouderlijke taal van Paaseiland, het Rapa Nui, is een overblijfsel van een oud mysterie. Vooral de ouderen spreken het nog goed, al spreekt bijna iedereen het in elk geval tot op zekere hoogte. Tegenwoordig is het min of meer exclusieve kennis.

Het Rapa Nui is een Polynesische taal, verwant aan het Tahitiaans en het Hawaïaans, met oude wortels in Zuidoost-Azië. Daarvan zijn in Aziatische talen nog sporen te vinden. Voorbeelden zijn de Indonesische woorden voor “oog” en “oor”: “mata” en “taliŋa”. In het Rapa Nui zijn dat “mata” (precies hetzelfde) en “tariŋa”.

In de jaren 60, toen het Rapa Nui nog de overheersende taal op het eiland was, kreeg de Chileense invloed steeds meer vat op de Rapa Nui-cultuur. Veel eilandbewoners hadden hoge achting voor het land in het oosten. Ze deden hun best hun kinderen Spaans te leren en zetten hun eigen taal opzij.

Er zijn nu nog maar heel weinig mensen die in de jaren 80 of later zijn geboren en de taal goed beheersen. De nieuwe generatie – zelfs wie twee Rapa Nui-ouders heeft – spreekt alleen Rapa Nui met ouderen, uit respect, als ze de taal tenminste goed genoeg kennen.

Het Rapa Nui verkeert tegenwoordig in een kwetsbare situatie. Daarom is het belangrijk de taal op elke mogelijke manier te steunen, zodat ze niet uitsterft. Jij kunt dat doen door wat Rapa Nui te leren op onze gratis online school! Zo laat je ook zien dat je de Rapa Nui-cultuur respecteert. Dat levert je respect terug op en kan tijdens je verblijf op Rapa Nui veel sociale deuren voor je openen.

Tāpura Re'o – lokale krant in het Rapa Nui

Tāpura Re'o betekent opgeschreven stem/taal en is de allereerste krant die volledig in het Rapa Nui is geschreven. Het project is opgezet door een van de oprichters van Easter Island Travel, Marcus Edensky. Het kreeg veel steun en hulp bij het vertalen van de Rapa Nui-vrouw en taaldeskundige Maria Eugenia Tuki Pakarati, en steun en hulp bij de spellingcontrole van de Amerikaanse taalkundigen Nancy en Robert Weber.

Tāpura Re'o, dat gratis werd verspreid, werd in het begin vooral met privémiddelen van Marcus Edensky gefinancierd, en latere edities met geld van de Chileense overheid.

Bekijk enkele edities van Tāpura Re'o.

Rapa Nui-toetsenbordindeling voor Windows

Download de Rapa Nui-toetsenbordindeling voor Windows om overal Rapa Nui-tekens te typen. Je kunt die bijvoorbeeld gebruiken bij het chatten, het benoemen van bestanden en mappen, het schrijven van e-mails of in Microsoft Word.

Webpagina's met Rapa Nui-letters

Om lange klinkers en de ŋ correct in webbrowsers weer te geven, heb je voor elk van deze letters de HTML-code nodig. Zet bij het schrijven van je HTML-code gewoon de bijbehorende tekencode op de plek waar je Rapa Nui-letter moet komen; in een webbrowser verschijnt daar dan het juiste teken.