Hanau 'E'epe to nazwa nadana drugiej grupie osadników, która dotarła na Wyspę Wielkanocną. Istnieją tylko w legendach, ponieważ podobno wszyscy poza jednym zostali zabici przez swoich rywali, Hanau Momoko.
Według legend Hanau 'E'epe mieli zwyczaj wydłużania płatków uszu. Gdy w XVIII wieku zaczęli przybywać Europejczycy, zwyczaj ten wciąż był praktykowany, co sugeruje, że Hanau Momoko przejęli go jako własny.
Skoro nazwa pierwszej fali osadników, Hanau Momoko, sugeruje, że byli wysocy, oznaczałoby to, że Hanau 'E'epe byli niżsi od Hanau Momoko.
Znaczenie nazwy Hanau 'E'epe
Nazwę Hanau 'E'epe można przetłumaczyć na dwa sposoby:
- 'E'epe jako nieodmienione słowo w języku rapanui znaczy masywny lub szeroki, więc Hanau 'E'epe może oznaczać ludzi masywnych – w nawiązaniu do tego, że nie byli tak wysocy jak Hanau Momoko.
- W językach polinezyjskich, takich jak rapanui, przy odnoszeniu się do wielu osób powtarza się części słów. Przykładem jest moko (jaszczurka), które w nazwie Hanau Momoko, oznaczającej lud jaszczurek, zmienia się w momoko. W rapanui słowo 'epe oznacza płatek ucha i zgodnie z gramatyką tego języka byłoby całkowicie poprawne, by w ten sam sposób przekształcić je w 'e'epe, mówiąc o wielu osobach. Hanau 'E'epe znaczyłoby wtedy lud płatków uszu.
Biorąc pod uwagę to, co legendy mówią o Hanau 'E'epe, oba tłumaczenia mają pełny sens. Możliwe nawet, że nazwę drugiej grupie osadników nadano z myślą o obu znaczeniach.
Skąd przybyli Hanau 'E'epe?
Według legend Hanau 'E'epe różnili się od Hanau Momoko budową ciała, językiem i zwyczajami (wydłużanie płatków uszu), co sugeruje, że nie byli Polinezyjczykami. Mogli pochodzić z kontynentu, który dziś nazywamy Ameryką Łacińską – jego rdzenni mieszkańcy są niżsi od Polinezyjczyków i z całą pewnością mieli odmienną kulturę.
Jedyną niepolinezyjską cywilizacją w okolicy, wystarczająco rozwiniętą, by podjąć wyprawę na Pacyfik, było imperium Inków.
Istnieje inkaska legenda o jednym z ich królów, który wyprawił się na Pacyfik. Utożsamienie tych Inków z Hanau 'E'epe miałoby sens z kilku względów:
- Inkowie wyższego stanu wydłużali płatki uszu – tak jak Hanau 'E'epe.
- Inkowie byli niżsi od Polinezyjczyków i mówili innym językiem.
- Imperium Inków istniało w tym samym czasie co epoka rzeźbienia moai na Rapa Nui.
- Hanau 'E'epe chcieli zniewolić Hanau Momoko i przejąć ich ziemię, co wydaje się dość
królewskim
pomysłem, zwłaszcza dla króla wielkiego imperium.
Co więcej, monument Ahu Tahira w Vinapū przypomina inkaskie mury kamienne. Rapanui byli znakomitymi twórcami posągów, ale ich kamienne mury zwykle były czysto użytkowe. Dobierano kamienie, które – jak sądzono – do siebie pasowały, zachowując ich naturalny kształt. Istnieje kilka ahu z kamieniami obrobionymi dla lepszego dopasowania (na przykład Ahu Tepeu). Żaden kamienny mur na Rapa Nui nie zbliżył się jednak do doskonałej konstrukcji Ahu Tahira, co sugeruje, że platformy tej nie zbudowali ci sami ludzie. Logicznie rzecz biorąc, Inkowie nie wysłaliby na zamorską wyprawę mistrzów kamieniarskich z Machu Picchu (królewskiego miasta Inków), ale członkowie tej samej kultury z pewnością widzieli dość, by wykorzystać niektóre techniki znane z ojczyzny.