Język rapanui

Rdzenny język Wyspy Wielkanocnej, zwany językiem rapanui, to pozostałość dawnej tajemnicy. Dobrze mówią nim głównie starsi mieszkańcy, choć niemal wszyscy znają go przynajmniej w pewnym stopniu. Dziś jest to wiedza poniekąd elitarna.

Rapanui to język polinezyjski, podobny do tahitańskiego i hawajskiego, o dawnych korzeniach sięgających Azji Południowo-Wschodniej. Jego ślady wciąż można znaleźć w językach azjatyckich. Przykładem są indonezyjskie słowa oznaczające „oko” i „ucho”: „mata” i „taliŋa”. W języku rapanui te same słowa brzmią „mata” (dokładnie tak samo) i „tariŋa”.

W latach 60. XX wieku, gdy rapanui wciąż był dominującym językiem na wyspie, wpływy chilijskie coraz silniej oddziaływały na kulturę Rapa Nui. Wielu wyspiarzy wysoko ceniło ląd na wschodzie. Starali się uczyć dzieci hiszpańskiego, odsuwając na bok własny język.

Dziś osób urodzonych w latach 80. lub później, które dobrze władają tym językiem, jest bardzo niewiele. Młodsze pokolenie – nawet ci, których oboje rodzice są Rapanui – mówi w rapanui tylko do starszych, by okazać im szacunek, o ile zna język wystarczająco dobrze.

Język rapanui znajduje się dziś w trudnym położeniu, dlatego tak ważne jest wspieranie go na wszelkie możliwe sposoby, by nie wymarł. Możesz to zrobić, ucząc się trochę języka rapanui w naszej bezpłatnej szkole online! W ten sposób pokażesz też, że szanujesz kulturę Rapa Nui, co zjedna ci szacunek w zamian i może otworzyć przed tobą wiele drzwi podczas pobytu na Rapa Nui.

Tāpura Re'o – lokalna gazeta w języku rapanui

Tāpura Re'o znaczy zapisany głos/język i jest pierwszą w historii gazetą napisaną w całości w języku rapanui. Projekt stworzył jeden z założycieli Easter Island Travel – Marcus Edensky. Ogromnym wsparciem i pomocą w tłumaczeniu służyła mu Maria Eugenia Tuki Pakarati, Rapanui i znawczyni języka, a pomocą przy korekcie ortograficznej – amerykańscy językoznawcy Nancy i Robert Weberowie.

Tāpura Re'o, rozdawana bezpłatnie, początkowo była finansowana głównie z prywatnych środków Marcusa Edensky’ego, a kolejne wydania – z funduszy rządu Chile.

Zobacz kilka wydań Tāpura Re'o.

Układ klawiatury rapanui dla Windows

Pobierz układ klawiatury rapanui dla Windows, by pisać znaki rapanui, gdzie tylko zechcesz – na przykład na czacie, w nazwach plików i folderów, w e-mailach czy w programie Microsoft Word.

Strony internetowe z literami rapanui

Aby długie samogłoski i ŋ wyświetlały się poprawnie w przeglądarkach, potrzebne są kody HTML każdej z tych liter. Pisząc kod HTML, wstaw po prostu odpowiedni kod znaku w miejscu, w którym ma się znaleźć litera rapanui, a po otwarciu strony w przeglądarce w tym miejscu wyświetli się właściwy znak.