Naucz się języka rapanui

Naucz się kilku słów w języku rapanui i zaimponuj wyspiarzom! Okazanie zainteresowania kulturą przez mówienie w miejscowym języku może otworzyć przed tobą wiele drzwi na wyspie.

Alfabet rapanui

Alfabet rapanui liczy 20 liter, z których 10 to samogłoski, a 10 to spółgłoski.

Długie samogłoski

Każda samogłoska ma swój długi wariant. Długie samogłoski oznacza się kreską nad literą, np. „ē” i „ū”.

Ŋ

Spółgłoskę „Ŋ” (wymawianą „enge”) czyta się jak „ng” w języku angielskim (np. „king”). Ponieważ w języku rapanui nie ma litery „g”, zamiast „ng” używa się ŋ.

Zwarcie krtaniowe (')

Prosty apostrof (w rapanui nazywany 'e'e) to tak zwane zwarcie krtaniowe; brzmi jak przerwa w wykrzykniku o-o!. 'E'e jest spółgłoską alfabetu rapanui.

Lekcja 1

	Rapa Nui	Polski
	¡'Iorana!	Cześć! / Do widzenia!
	Au	Ja / mnie
	Koe	Ty (liczba pojedyncza)
	¿Pē hē (a) koe? W mowie a zwykle się pomija, ale w piśmie powinno się pojawić.	Jak się masz?
	Riva-riva	(Mam się) dobrze
	¿Ki hē (a) koe? W mowie a zwykle się pomija, ale w piśmie powinno się pojawić.	Dokąd idziesz?
	He oho au	Idę
	He oho au ki tō'oku hare	Idę do domu (dosłownie: do mojego domu)
	He oho au he hī	Idę łowić ryby
	¿I hē (a) koe? W mowie a zwykle się pomija, ale w piśmie powinno się pojawić.	Gdzie jesteś?
	¿I hē te hare toa?	Gdzie jest sklep?
	¿Ehia tara?	Ile to kosztuje? (dosłownie: ile pieniędzy?)
	¡Māuru-uru!	Dziękuję!

Lekcja 2

	Rapa Nui	Polski
	Ko aŋi-aŋi 'ana au	Rozumiem
	Kai aŋi-aŋi 'ana au	Nie rozumiem
	¡Ka oho mai!	Chodź tutaj!
	¡Ka oho ka hī!	Idź łowić ryby!
	¡Ka va'ai mai i te ika!	Daj mi rybę!
	¡Ka oho riva-riva!	Powodzenia! (dosłownie: idź dobrze)
	Ko haŋa 'ana au	Chcę
	Ko haŋa 'ana au mo oho ki te hare komo	Chcę iść do toalety
	¿Ko 'ite 'ana koe i he te hare komo?	Wiesz, gdzie jest toaleta?
	'Ina, kai 'ite 'ana au	Nie, nie wiem
	'Ē-ē, ko 'ite 'ana au	Tak, wiem
	Ko haŋa 'ana au mo kai	Chcę jeść
	Kai haŋa 'ana au mo kai	Nie chcę jeść
	Rozmowa z lekcji 2

Zaimki w języku rapanui

Liczba pojedyncza
		Au	Ja
		Koe	Ty
		Ia	On / ona
Liczba mnoga
		Tāua	My (ja i ty)
		Māua	My (ja i on/ona)
		Mātou	My (ja i oni – bez ciebie)
		Tātou	My (wszyscy)
		Kōrua	Wy
		Rāua	Oni

Czasy w języku rapanui

• * Gdy ktoś dzwoni i pyta, gdzie jesteś, a ty akurat jesteś na rybach, odpowiesz Ko oho a au ki te ika hī. Jeśli opowiadasz o dawnej wyprawie na ryby, powiesz I oho ai au ki te ika hī.
• ** E -CZASOWNIK- rō 'ana stosuje się, mówiąc o czymś, co robisz zawsze i co będziesz robić nadal – na przykład o swoim hobby albo o języku, którym mówisz. E vānaŋa rō 'ana au i te 'arero paratane znaczy, że umiesz mówić po angielsku, a niekoniecznie, że mówisz w nim w tej właśnie chwili.

Partykułę gramatyczną 'ana można też skrócić do 'ā.