บ้านทรงเรือของเกาะอีสเตอร์ - ฮาเรปาเองกา

ฮาเรปาเองกา ทรงรี ซึ่งมักเรียกกันว่า “บ้านทรงเรือ” เพราะรูปทรงคล้ายท้องเรือ เป็นที่อยู่อาศัยอันทรงเกียรติของสังคมราปานุยยุคคลาสสิก ปัจจุบันยังหลงเหลือฐานรากนับร้อยแห่งในหลักฐานทางโบราณคดี

แท่งหินปาเองกาของบ้านทรงเรือในหมู่บ้านเตเปอู
แท่งหินปาเองกาของบ้านทรงเรือในหมู่บ้านเตเปอู
ทางเข้าบ้านทรงเรือที่โอโมฮี
ทางเข้าบ้านทรงเรือที่โอโมฮี
ฮาเรปาเองกาที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในพื้นที่เตเปอู ยาว 45 เมตร
ฮาเรปาเองกาที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในพื้นที่เตเปอู ยาว 45 เมตร
บ้านทรงเรือที่มีโครงไม้ ฐานหินปาเองกา และลานปูหิน โดยไม่มีหลังคามุงจาก
บ้านทรงเรือที่มีโครงไม้ ฐานหินปาเองกา และลานปูหิน โดยไม่มีหลังคามุงจาก

บ้านทั่วไปของเกาะอีสเตอร์ในสมัยโบราณเรียกว่าบ้านทรงเรือ หรือฮาเรปาเองกา (“บ้านปาเองกา”) คำว่าบ้านทรงเรือเพิ่งนำมาใช้ในยุคหลัง โดยหมายถึงความคล้ายคลึงของบ้านที่สร้างเสร็จแล้วกับเรือที่คว่ำอยู่บนบก รูปทรงที่ลู่ลมช่วยต้านลมแรงบนราปานุย

บ้านทรงเรือนับร้อยหลังกระจายอยู่ทั่วเกาะอีสเตอร์ ความยาวเฉลี่ยราว 15 เมตร แต่หลังที่ใหญ่ที่สุด (ในบริเวณเตเปอู) ยาวถึง 45 เมตร

มิชชันนารีชาวฝรั่งเศสเอวเคนิโอ เอโร ชาวต่างชาติคนแรกที่ใช้ชีวิตร่วมกับชาวราปานุย ได้นอนในบ้านทรงเรือระหว่างการมาเยือนในปี 1864 ในจดหมายฉบับยาวของเอวเคนิโอที่เล่าถึงการพำนักครั้งนั้น เขาบรรยายบ้านเหล่านี้ไว้ว่า:

เครื่องเรือนนั้นเรียบง่ายยิ่งนัก เครื่องครัวมีเพียงน้ำเต้าไว้ใส่น้ำ และกระสอบสานจากฟางไว้เก็บมันเทศ ส่วนที่นอนและเครื่องเรือนอื่น ๆ ท่านคงนึกภาพออกทันทีเมื่อข้าพเจ้าเล่าถึงตัวกระท่อม ลองนึกภาพเรือลำหนึ่งที่คว่ำอยู่และเปิดออกครึ่งหนึ่ง วางพักอยู่บนร่องที่ฐาน ท่านก็จะเข้าใจรูปทรงของกระท่อมนี้ ไม้ไม่กี่ท่อนที่พันด้วยฟางประกอบเป็นโครงและหลังคา ทางเข้ารูปร่างคล้ายปากเตาอบให้ผู้อยู่อาศัยและผู้มาเยือนคลานเข้าไป มิใช่คลานด้วยเข่า หากแต่ด้วยท้อง ทางเข้านี้อยู่กึ่งกลางกระท่อม และให้แสงลอดผ่านเข้ามาได้เพียงพอให้มองเห็นกันได้หลังจากอยู่ข้างในไปสักครู่